NVKD Nederlands-Vlaamse Kring
van Diatomisten
Inleiding
Maar al te vaak wordt vergeten dat er in meren en oceanen een hele wereld van microscopische
organismen leeft. Microscopische eencellige zoete en zoutwater algen, die phytoplankton
worden genoemd en de energiebron zijn van de voedsel keten. Ze voeden het leven in het
water en van de aarde. De dieren, die het phytoplankton eten behoren tot het zooplankton,
het zijn kleine dieren die in de waterkolom leven. Deze organismen zijn een belangrijke
voedselbron voor veel dieren zoals bijvoorbeeld jonge vis.
Wat zijn diatomeeën ?
Diatomeeën spelen een cruciale rol in aquatische ecosystemen, zijn belangrijk voor de
biogeochemische kringloop van silicium en spelen een rol in de wereld zuurstof voorziening en de
koolstofkringloop. Voor het leven op aarde zijn ze van "levensbelang". Ze staan aan het begin
van de voedselketen.
Diatomeeën zijn eencellige groene algen en behoren tot de klasse der Bacillariophyceae Ze hebben een uitwendig skelet van kiezel en worden dan ook wel kiezelwieren genoemd. Dit kiezelskelet heeft over het algemeen de vorm van een doosje.
Diatomeeën zijn over het algemeen tussen een tiende en een honderdste millimeter die alleen met behulp van een microscoop te zien zijn. In zoet- en zoutwater komen ze in grote aantallen voor
De bouw, vorm en de ornamentatie van de schaaltjes spelen een belangrijke rol bij de klassificatie en de naamgeving.
Wat kunnen we met diatomeeën doen ?
Om de kwaliteit/toestand van het milieu te bepalen kan gebruik worden gemaakt van
diatomeeënonderzoek. Meren-, rivieren- en oceaanafzettingen hebben karakteristieke flora's. Bij
veranderingen in het milieu reageert een diatomeeënflora direct. Van de diatomee blijft na het
afsterven slechts het skelet bewaard. Omdat deze skeletjes fossiliseren kun je dus aan de hand van deze
fossiele diatomeeënschaaltjes iets zeggen over bijvoorbeeld het zoutgehalte, de waterkwaliteit,
zuurgraad, kortom het milieu van vroeger, en daarmee een beeld schetsen van de omgeving.
Wat is diatomeeënaarde en waarvoor wordt het gebruikt ?
Als veel diatomeeën in de bodem bewaard blijven ontstaat zogenaamde diatomeeënaarde
of diatomiet. Bij Renkum is vroeger in een ondiep meertje zo'n laag diatomeeënaarde gevormd. In de
industrie, maar ook in de huishouding wordt diatomeeënaarde gebruikt, bijvoorbeeld:
-
vulstoffen
Diatomiet is een goede vulstof en wordt gebruikt in lijmen en verven. Het verhoogt het vloeipunt van asfalt hetgeen het scheuren vermindert. Als toeslag van beton verbetert het de consistentie zodat het beter te bewerken en verpompen is. Beton is sterker, minder doorlatend en is beter bestand tegen zuren. Het verbetert de kwaliteit van filtreerpapier. Het wordt ook gebruikt om zaaizaden te coaten. De afmetingen worden dan groter, zodat het zaaien vereenvoudigd wordt. -
isolatie materiaal
als isolatiemateriaal bij hogere temperaturen -
polijstmiddel
als polijstmiddel o.a. in tandpasta een mild polijstmiddel voor cleaners -
absorbents
als materiaal om vloeistoffen in op te laten zuigen (hoog porienvolume). Een bekende toepassing hiervan is dynamiet (nitroglycerine en diatomiet). De naam werd er in 1867 aan gegeven door de uitvinder Alfred Nobel. -
bouwmateriaal
In 432 gaf de Romeinse keizer Justinianus I zijn architecten opdracht om de koepel van de Hagia Sophia in Istanboul van een blok diatomiet te bouwen.
-
filtermateriaal
Diatomeeenaarde wordt gebruikt voor de fabricage van filters voor o.a. bier en wijn en industriele olien. -
pesticide
Diatomeeënaarde is een niet-giftig insecticide en wordt gebruikt voor de bescherming van opgeslagen granen en om insecten plagen in huis en tuin te bestrijden. (http://www.diatomaceousearth.co.uk/index.htm )